Montessori Eğitimi Nedir? Yaşlara Göre 25 Faydalı Etkinlik Önerileri
Montessori eğitimi, her çocuğun bireysel becerileri ve ilgi alanlarına göre, farklı öğrenme hızına sahip olduğunu kabul eden eğitim yaklaşımıdır.
Montessori eğitimi ismini, eğitimin geliştiricisi olan İtalya’nın ilk kadın doktoru, Maria Montessori’den almaktadır.
Montessori eğitimi, 1900’lü yılların başında, çocukların ilgi alanlarına göre bireysel ilerlemelerini dikkate alan bir eğitim sistemini oluşturmak istemiştir. Montessori “İnsan doğuştan iyiye yöneliktir ve esas amacı kendini ispatlamaktır.” bakış açısını benimser. Montessori metodunda üç ana etken vardır. Bunlar Planlanmış bir çevre, çocuk ve öğretmendir. Öğretmenler çevre hazırlayıcısıdır. Çocuğun ilgi alanlarına, öğrenme hızlarına, kişilik özelliklerine, yeteneklerine göre planlamalar yapar. Sınıf ortamını, öğrencilerin birbirlerinden öğrenmelerini destekleyecek şekilde düzenler.
‘Kendim Yapabilmem İçin Bana Yardım Et’ bakış açısı Montessori yaklaşımının ana temasıdır.
Montessoriye göre “Eğitimde metot değil, insanın kişilik özellikleri göz önüne alınmalıdır.”
Montessori Eğitimi Nedir?
Montessori Eğitimi Nasıl Başladı?
Maria Montessori 20. yy. başlarında “Casa Dei Banbini” adı verilen ‘’Çocuklar Evi ’ çocuklara eğitim vermeye başladı. Başlangıçta okul öncesi çağındaki çocuklara uygulanan bu metot, yavaş yavaş diğer eğitim kademelerini de içine aldı. Maria Montessori,çocuklarla yaptığı etkinliklerde onları gözlemledi. Yaptığı gözlemler sonucunda çocukların nelerden hoşlandıklarını ve nelerden hoşlanmadıklarını not etti.
Maria Montessori, çocukların ödül ve cezadan, yetişkinler tarafından programlanmış eğitimden, aşırı gürültülü ortamlardan hoşlanmadıklarını belirledi. Bununla birlikte çocukların özgür seçimlerden, bireysel çalışmalar yapmaktan, sessiz ve sakin ortamlardan, hareket etmekten, hatalarını kendilerinin fark etmesinden, araştırma yapmaktan, düşüncelerini özgür ifade etmekten, çevrenin düzenli ve temiz bir ortam olmasından hoşlandıklarını gözlemledi.
Böylece Maria Montessori, eğitim sistemini çocukların hoşlandıkları faaliyetlerden yola çıkarak tasarladı.
Neden Montessori Eğitimi Tercih Edilmektedir?
Zihinsel gelişimin en yoğun yaşandığı dönem 0-6 yaştır. Öğrenmenin adeta altın çağı olduğu bu yıllarda çocukların, çevrelerinden öğrenmek ve bilgiyi edinmek için olağanüstü merakları vardır.
Montessori eğitiminin geleneksel eğitim sisteminden farklı bir yapısı vardır.
Eğitim, her çocuğa özel programlanarak, çocuğun ihtiyacına göre uygulanır.
Montessori eğitim materyalleri çocuğun ilgi ve ihtiyacına göre özel olarak tasarlanmıştır.
Her çocukla özel olarak kendi hızında ve gelişim seviyesinde çalışılır.
Sınıfta eğitim düzenli, sade ve estetik görünen bir çevrede verilir.
Arkadaşları ile işbirliğine dayalı etkinlikler ve oyunlar yoluyla öğrenme keyifli hale getirilir.
Farklı yaş gruplarından olan çocuklar bir arada eğitim alır.
Çocuklar doğayla iç içedir.
Montessori Eğitim Sisteminin Amaçları ve Çocuklara Kazandırdıkları Nelerdir?
Montessori eğitim yaklaşımının temelinde çocuklara birey olarak saygı duymak, kendi deneyimlerini kazanabilmeleri için belirli özgürlükleri sağlamak ve eğitimciler kontrolünde içerik planlamaları yapmak vardır.
Öğretilmek istenenler somut ve eğlenceli bir hale getirerek sunulur. Böylece çocukların öğrenirken edindikleri bilgilerin anlamlandırmaları sağlanır.
Montessori eğitim sistemi ile, her çocuğun farklı kritik dönemlerden geçtiğine dikkat edilir. Bu dönemler gözlemlenip doğru bir şekilde değerlendirildiği zaman çocukların bireysel gelişimlerine katkıda bulunulur.
Montessori eğitiminde sınıflarda serbest çalışma alanları kullanılır. Çocuklar bu alanlarda hangi materyallerle ne kadar meşgul olmak istediklerine kendileri karar verirler. Böylece çocuklar öz disiplin ve sorumluluk sahibi olurlar. Öğrencilerin bireysel ilgi ve beceri alanlarına göre kendi hızlarıyla ilerlemesi çocuklarda öz güveni açığa çıkartır.
Montessori eğitiminin çocuklara kazandırdığı diğer kazanımlar ise şu şekildedir:
Çocuklar dikkatlerini yoğunlaştırmayı öğrenir. Konsantrasyonları gelişir.
Sınıf düzeninden çocuklar kendileri sorumludur. Böylece düzenli olmayı öğrenirler.
Çocuklar bir materyalle çalışmak isterlerse başka arkadaşının materyal incelemesini beklemelidir. Böylece sabretmeyi de öğrenmiş olur. Başkalarının hakkına saygılı olma kazanımı gelişir.
Sosyalleşme imkanı bulurlar.
Duygularını en doğru şekilde nasıl ifade edeceklerini öğrenirler.
Özgüven, bağımsızlık ve sorumluluk duyguları gelişir.
Disiplini içselleştirirler.
İşbirliği halinde olmayı ve yardımlaşmayı öğrenirler.
Başkalarına karşı empati kurmayı öğrenirler.
Öğrenciler bir problemle karşılaştıkları zaman problemin çözüm yollarını keşfederler.
Başkalarına ve kendilerine karşı saygı duyarlar.
Montessori Eğitim Sistemi Nasıl İşler?
Montessori eğitiminde çocuklar, hem bireysel hem de gruplar halinde çalışırlar. Öğretmenler çocuğun içindeki yeteneği ve ilgiyi uyandırmak için rehber olurlar. Sınıflar, çocukların beş duyusuna hitap edecek şekilde ve ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak tasarlanmıştır. Montessori sınıfları çocukları rahatlatıcı ve sınıf katılımını teşvik edici olarak organize edilir.
Sınıftaki materyaller birçok duyuya hitap edecek şekilde, bir düzene göre ve çocuğun doğal ilgi alanlarına göre sunulur.
Çocuklar sınıf dolaplarından istedikleri materyali kendileri seçerek kullanabilirler. Raflar çocukların ulaşabilecekleri boydadır. Çekmeceler ve dolaplar çocuklar tarafından kolayca açılacak şekilde düzenlenmiştir.
Kıyafet askıları çocukların yetişebileceği boy seviyesindedir. Çocuklar giysilerine ve ayakkabılarına istedikleri zaman kendileri uzanarak ulaşabilir.
Çocuklar öğrenme hızlarından kendileri sorumludur.
Çocuklar sınıflarda kendilerinin seçtiği bir öğrenme alanında öğretmen müdahalesi olmaksızın özgürce çalışır. Çalışma sırasında öğretmenler ise çok iyi gözlemcidir.
Montessori Eğitim Materyalleri Nelerdir? Nasıl Kullanılır?
Montessori programında materyallerinin büyük önemi vardır. Montessori materyalleri, çocukların hazırbulunuşluk seviyelerine göre tanıtılır, çocukların ilgi alanlarına göre özel olarak tasarlanırlar. Materyallerle çocuğun öğrenme istekleri pekiştirilir. Çocuklar, boylarına göre düzenlenmiş raflardan istedikleri zaman materyalleri alıp çalışabilirler.
Materyaller çocuğun beş duyusuna ve farklı zekâ bölümlerine (görsel, işitsel, dilsel, matematiksel, dokunsal, koku vb.) hitap eder. Böylece öğrencilerin zihinsel gelişim alanlarını en üst düzeye taşımak için materyallerle desteklenirler.
Her bir materyalin hata kontrolü mevcuttur. Bu hata kontrolü çocuğa yaptığı hatalar karşısında kendilerini değerlendirme imkânı sağlar.
Pembe Kule
Montessori sınıflarının en dikkat çeken materyallerinde biridir. Pembe kule sayesinde çocuklar uzunluk, yükseklik ve genişlik kavramlarını görsel olarak fark edebilme becerisini geliştirir. Matematik çalışmaları için de kuleler kullanılabilir. Kuleleri üst üste dizerken çocuğun yaptığı hareketler küçük kas gelişiminde oldukça faydalıdır. Yine bu kule sayesinde büyük, küçük ve denge kavramları öğrenilir.
Koku Tüpleri
Montessori duyu materyallerinden bir diğeri de koku tüpleridir. Montessori koku tüpleri içerisine çeşitli kokular konulmuş tüplerden oluşur. Amaç çocuğun koku duyusunu geliştirmek ve farklı kokuları ayırt etmesini sağlamaktır. Tüplerde vanilya, kahve, tarçın, limon, nane, karanfil gibi farklı kokular kullanılır. Bu kokular için aynı kokuya sahip 2 şişe mevcuttur. Öğrenciler şişelerdeki kokuları koklayıp kokular arasında eşleme yapar. Bu eşleşmeyi sağlarken hata kontrolü için şişelerin üzerine etiketleme yapar.
Silindir Bloklar
Silindir bloklar; çocuğun 3 boyutlu objelerdeki boyut farklılıklarını görsel olarak ayırt edebilme ve ince motor becerisini geliştirir.
Kahverengi Merdiven
Montessori sınıflarında en bilinen materyallerden birisi de kahverengi merdivendir. Kahverengi merdiven ile çocuklar genişlik, yükseklik, kalınlık, incelik gibi kavramları fark edebilirler.
Kırmızı Çubuklar
Kırmızı çubuklar ile çocuklar, kısa ve uzun kavramını öğrenir. Matematik çalışmalarında da kullanılır.
Küçük Küp – Büyük Küp
Çocukların renk, boyut, şekil, kavramlarını ayırt etmesine yardımcı olur
Sayma Çubukları
Bu materyal,çocukların sayıları sayma, sayıları sıraya koyma becerisini geliştirmektedir. Matematik etkinlikleri için kullanılan önemli materyallerinden birisidir.
Yaşlara Göre 25 Faydalı Montessori Etkinliği
0-3 Yaş Montessori Etkinlikleri
0-3 yaş etkinlikleri, dil gelişimi, kaba ve ince motor becerileri ve harekete dayalı etkinliklerden oluşur. Çocuğun kavramsal olarak çevresine çok dikkat ettiği bu dönemde onun dünyayı tanımasını desteklemek çok önemlidir.
Ayna Etkinliği
6 aylıktan itibaren uygulanabilecek Montessori etkinliklerden birisi de ayna etkinliğidir. Aynadaki yansıması karşısında bebeğin görme duyusu gelişir. Yüzünü gören bebek kendisini tanımaya çalışacak, yüzünü ve uzuvlarını aynaya yaklaşıp uzaklaştırdıkça simetri algısı gelişecektir.
Duyu Sepeti
Bu etkinlikte bir sepetin içerisine pütürlü, pütürsüz, ses çıkaran, sert, yumuşak, çıtırtılı, sessiz gibi farklı özelliklerde ve renklerde cisimler konur. Böylece bebeklerin görsel, dokunsal, işitsel duyularını harekete geçirebilirsiniz.
Çorabın Eşini Bul
Bebeklerin konsantrasyon ve eşleştirme duygusunu tatmasını sağlayan bir etkinliktir. Farklı renklerde ve desenlerde çok sayıda çorabın çiftleri karıştırılıp bir sepete konulur. Daha sonra bebekler sepetin içinden çorapların çiftlerini bulup eşleşme yapmaya çalışırlar.
Süngerle Su Aktarma
2 yaşındaki bebeklerin kolaylıkla yapabilecekleri bir etkinliktir. Aynı boyutta ve avuç içine sığabilen iki plastik kap, temiz bir sünger, bir miktar su ile etkinlik düzenlenir.
Bebeklerden bu kaplardan birine suyu doldururlar. Doldurdukları suyu süngerle öbür kaba taşırlar. Süngerle suları taşırlarken ince ve kaba motor kasları, el göz koordinasyonları ve dikkat becerileri gelişir.
3-6 Yaş Montessori Etkinlikleri
Bu dönem anaokulu dönemine denk gelmektedir. Okuryazarlığın, dikkatin, matematiksel gelişimin, kendini ifade etme becerisinin ve duygusal algının gelişmesi için birbirinden farklı Montessori etkinlikleri mevcuttur.
Mandallar ile çamaşır asma
Çatal, kaşık, bıçak sınıflandırma
Patates ile baskı çalışmaları
Bitki yetiştirme faaliyetleri
Birbirine yakın renkleri açıktan koyuya doğru sıralama
Farklı boyuttaki cisimleri küçükten büyüğe doğru sıralama
Günlük yaşam becerileri
Balık krakerle sayma çalışmaları
Parmak izi sayma çalışmaları
Müzik aleti çalma
Tekerlemeler söyleme
Montessori zeka oyunlarından biri olan Riddle Cube ( Pipetlerle geometrik şekiller oluşturma ) oyununu birlikte tasarlama
6-12 Yaş Montessori Etkinlikleri
Bu dönem ilkokul ve ortaokul dönemine denk gelmektedir. Çocukların ilgi alanlarına göre öğrenmeden keyif almaları sağlanır.
Hayal gücü, bireysel bağımsızlık, öz güven, iç disiplin, kendi öğrenmesinden sorumlu olma ve kendine yetme becerilerinin gelişmesine destek olunur.
Bu dönemde sosyalleşme artar. Yaşadıkları toplum ve kültür içerisindeki yerini anlamaları için öğrenciler teşvik edilir. Saygı, hoşgörü, empati, kendini ifade etme gibi kültürel değerleri birtakım faaliyetlerle öğrencilerin içselleştirmeleri sağlanır.
Bu dönemde çocuklar arkadaşlarıyla birlikte daha çok vakit geçirmek isterler. Çocukların arkadaşlarıyla birlikte vakit geçirmelerini desteklemek için ortamlar oluşturmak gerekir. Oluşturacağınız bu ortamlar sayesinde çocukların zihinsel, dil, motor, duyusal ve sosyal becerilerinin gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Okuma ve yazmaya geçen çocuklar için günlük tutmasını destekleyebilirsiniz. Günlük tutma ile çocuklar kendilerini ifade etmeyi öğrenirken bir yandan da bilişsel, motor, duyusal ve sosyal becerilerini geliştirirler.
Boş vakitlerde ailenizle birlikte kutu oyunları, labirent, sudoku, çizim, bulmaca ve boyama kitabı etkinlikleri düzenleyebilirsiniz. Böylece çocuğunuzun konsantrasyon ve görsel hafıza, becerilerinin gelişmesini destekleyebilirsiniz.
12-15 Yaş Montessori Etkinlikleri?
Bu yaş dönemi ergenlik dönemine denk gelmektedir. Bu dönemde çocuklarınızın beden algısını geliştirecek sportif faaliyetlerde bulunabilirsiniz. Ayrıca kendi benliğinin farkına varabilmesini sağlayacak, insanlar arası ilişkilerini kuvvetlendirildiği faaliyetlerde bulunabilirsiniz.
Bunlara birkaç örnek:
Sinema, tiyatro, konser gibi etkinliklere birlikte katılabilirsiniz.
Atasözleri ve deyimleri resimlendirebilirsiniz.
Birlikte market alışveriş listesi hazırlayıp, markette birlikte alışveriş yapabilirsiniz.
Ergenlik döneminde özellikle genç yetişkinliğe ilk adımını atan çocukların ilgi alanları ve dünyayı anlamlandırma konularında sohbetler edebiliriniz.
Akademik anlamda gelişebilmeleri için uygun ortamlar sunabilirsiniz.
Girişimcilik faaliyetlerini destekleyebilirsiniz.
Montessori Oyun Önerileri
1- BALONLARIMIZI SEKTİRELİM
Oyun hazırlığı için gerekli malzemeler:
2 Adet balon
2 Karton tabak
2 Dil çubuğu
(Materyal sayısını arttırarak daha fazla oyuncunun oyuna dahil olmasını sağlayabilirsiniz.)
Kağıt tabaklara ahşap çubukları yapıştırın (Raket görüntüsü). Balonları şişirip şişirdiğiniz balonları tabağın üzerine koyun. Çocuğunuzla birlikte aynı anda balonları sektirmeye başlayın. Balonları sektirirken içinizden ya da sesli olarak sektirme sayınızı tekrar edin. Daha çok sektiren oyunun şampiyonu olur.
Bu oyun çocuklarımızın hangi alanlarda gelişimine katkı sağlar?
Görsel-mekânsal alanda planlama, sayı tekrarı, konsantre olma, el-göz koordinasyonu ve hızlı hareket etme becerilerini geliştirir.
2-BEN HEYKELTRAŞ OLDUM
Nasıl oynanır?
2 ya da daha fazla kişiyle oynanabilen bir oyundur. Oyunculardan birisi kura ile heykeltıraş seçilir. Oyuna başlamadan önce heykeltıraş seçilen kişi heykelini nasıl tasarlamak istediğini sesli söyler. Örneğin “Heykellerin en komiği, en sevimlisi, en mutlusunu, en heyecanlısını yapmak isterim.” der. Bunu söylediği anda her oyuncu heykeltıraşın istediği şekilde vücuduyla ve yüzüyle bir ifade oluşturur. (Komik, sevimli, mutlu, heyecanlı vb.) Heykeltıraş hangi ifadeyi beğenirse o ifadeye bir yıldız sembolü verilir. Yıldızı alan heykeltıraş olur.
Bu oyun çocuklarımızın hangi alanlarda gelişimine katkı sağlar?
Konsantre olma, yönergeleri takip etme, psikomotor gelişim, kaba motor becerileri ve duyguları ifade edebilme becerilerini geliştirir.
3- EVET – HAYIR – YOK
Nasıl oynanır?
Oyunculardan biri sunucu diğeri de sorulara cevap veren kişi olur. Cevap veren oyuncunun sorulan sorulara “Evet” ya da “Hayır” şeklinde cevap vermemesi gerekir. Örneğin “Kitap okuyor musun?” sorusuna “Evet” derse oyunu kaybeder. “Okuyorum.” diye cevap vermelidir.
Bu oyun çocuklarımızın hangi alanlarda gelişimine katkı sağlar?
Yönergeyi anlama, dikkat, konsantrasyon vb.
4- BENDEN SONRA TEKRARLA
Nasıl oynanır?
Oyunu en az 4 kişi olacak şekilde oynamanızı tavsiye ederiz. Her oyuncu birer kelime ekleyerek ilk kişinin söylediği kelime üzerinden bir hikâye oluşturulur. Tüm kelimeler tamamlanınca hikâyenin tamamı sesli okunur. Oyun sonunda çok eğlenceli hikayeler ortaya çıkabilir.
Bu oyun çocuklarımızın hangi alanlarda gelişimine katkı sağlar?
Hafızayı kuvvetlendirme, iletişim, hayal gücü, dikkat vb.
5- MASA TOPU
Oyun hazırlığı için gerekli malzemeler:
Bir parça pamuk, renkli bant ve masa
Nasıl oynanır?
Oyuncular bir masanın etrafında iki gruba ayrılır. Her grubun önüne kendi alanlarını belirlemek için renkli bir bant ile çizgi çekilir. Pamuk top gibi yuvarlanır ve masanın ortasına konulur. Başla komutuyla beraber oyuncular pamuk yumağını karşı tarafın alanına üfleyerek götürür. Belirlenen alana kadar üflenen her yumak için 1 puan kazanılır. Toplam 5 puan alan takım oyunu kazanır.
Bu oyun çocuklarımızın hangi alanlarda gelişimine katkı sağlar?
Konsantre olma, nefes kontrolü, hızlı hareket etme becerilerini geliştirir.
Montessori Kitap Önerileri
Emici Zihin , Kaknüs Yay.
Harika Çocuk , Tim Seldin, Kaknüs Yay.
Doğumdan İtibaren Montessori , Paula Polk Lillard, Kaknüs Yay.
Montessori Çılgınlığı, Trevor Eissler, Alfa Yay.
Bana Kendi Kendime Yetmeyi Öğret, Charlotte Poussin, Kaknüs Yay.
Montessori Yöntemiyle Çocuk Eğitimi, Eriman Topbaş, Panama Yay.
STEM NEDİR?
STEM açılımı İngilizce olarak Science(Fen), Technology(Teknoloji), Engineering(Mühendislik) ve Mathematics (Matematik) kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Bunun Türkçe karşılığı olarak FeTeMM kısaltması da kullanılmaktadır.
STEM eğitimini amacı fen, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerini bütüncül olarak bir araya getirmektir. Böylece STEM eğitimi soru soran, yaratıcı düşünce ile çözümler üreten, çözümleri ürünlere dönüştürebilen bireyler yetiştirmeyi hedefler. STEM anaokulundan üniversiteye kadar eğitimin her aşamasında uygulanabilir.
STEAM ve STEM+A kavramları da STEM ile çok yakından ilişkilidir. İngilizce art, yani sanat kelimesinin baş harfi de dahil edilmiştir. Bununla estetik ve sanat alanının da önemi ve dahil edilmesi gereke bir disiplin olduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca topluma etkileri ve önemi açısından social yani sosyal kelimesinin baş harfi olan S’ye dikkat çekenler ve STEM’deki S harfinin Science(Fen) ve Social(S) kavramlarını birlikte ifade ettiğini belirtenler de olmuştur.
STEM Neden Önemli?
Mevcut eğitim sistemleri sanayi toplumunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere düzenlenmiş ve uzun süredir buna uygun olarak yürütülmektedir. 21. yüzyıl ile birlikte sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş hız kazanmıştır. Artık kas gücüne dayalı üretim modelinden bilgiye ve yüksek teknolojiye dayalı ürünler ve hizmetlerin üretilebilmesi öncelik kazanmıştır. Bilgisayar ve yazılım teknolojisi, uzay bilimleri, yapay zeka, genetik mühendisliği gibi bir çok alan bu yüzyılın öne çıkardığı örneklerdir. Bu alanlarda bilim ve mühendislik temelli çalışmalara ve bunları yapabilecek nitelikli iş gücüne ihtiyaç artmıştır. STEM eğitimi ile bu alanlarda meraklı, ilgili ve gelecekte bu alanlarda çalışmayı istekli olacak gençler yetiştirmek mümkün olabileceği için önemlidir.
STEM Yaklaşımı Nedir?:
1- Soru oluştur
2- Ürün/buluş Tasarla
3- Ürünü test et
4- Sonuç çıkar
5- Değerlendir
6- Paylaş
7- Yeniden düşün
TEKRAR: 1- Soru oluştur
Bu belirtilen adımların sürekli bir döngü halinde uygulanması ile öğrencilerin başarılı ürünler/sonuçlar ortaya koyabilen bireyler olması hedeflenmektedir.
STEM Kazanımları Nelerdir? STEM temelli eğitim ile eleştirel düşünme, işbirlikçi çalışma, problemlere yaratıcı çözümler üretme, planlama, değerlendirme yapabilme, araştırma yapma, buluş ve inovasyon yapabilme becerilerinin gelişmesi hedeflenir. Ürün ve sonuç üreten öğrencilerin özgüvenleri gelişmektedir. Risk alabilen ve girişimci bireylerin yetişmesine katkı sağlar. STEM öğrencilerin bilim ve teknolojinin temel prensiplerini özümsemelerine yardımcı olur. Okul Öncesi STEM Eğitimi Okul öncesi eğitimde STEM’in hedeflediği temel becerilerin geliştirilmesi mümkündür. Çocuklar ihtiyaç belirleme, problem çözme, çözüm için tasarım yapma becerilerini geliştirebilir. Tasarladıkları çözümü hayata geçirme ve deneme yanılma ile sürekli iyileştirme deneyimi kazanabilirler. Ayrıca STEM ile çocukların diğer çocuklarla birlikte aynı amaç için beraber çözüm üretme kapasiteleri de artmaktadır. Yapılan akademik araştırmalar da bunları destekler nitelikte sonuçlar ortaya koymaktadır.
STEM Nasıl Ortaya Çıktı?
Amerika Birleşik Devletleri uzay yarışında atılım yapmak üzere 1958’de NASA’yı kurdu. Bu bilime olan ilgiyi artırdı. Devam eden süreçte NASA’nın aya gidişi, iletişim alanındaki gelişmeler yaşandı. Bu konularda çalışacak nitelikli nsan kaynağı ihtiyacı belirgin hale gelince 1990’larda bilim ve teknoloji ile ilgili eğitim içeriğinin okullarda yaygınlaştırılmasına karar verildi. Ortaya atılan ilk kavram SMET olarak kısaltılmıştı, zaman içinde STEM olarak kullanılmaya başlandı.
Dünyada STEM Eğitimi
Ülkelerin ve toplumların gelecekteki başarılarının bilim ve mühendislik alanında yeterince bilgili ve donanımlı insan kaynağına sahip olmalarına bağlı olduğu anlaşılmıştır. Pek çok ülke STEM konusuna önem vererek hareket planları, eğitim içerikleri, eğitim sistemi düzenlemeleri, öğretmen eğitimleri ve etkinlikleri gibi şeyler yapmaya başladı.
Avrupa Birliği üye ülkeler de bu konuda çalışmalar yürütmekte. Avrupa Okul Ağı’nın sahipliğinde Scientix adlı proje ile üye ve katılımcı ülkelerin işbirliğini artırmak hedeflenmiştir. Öğretmenlerin birbiri ile işbirliği yaparak STEM konusunda eğitim materyali üretmesi ve öğretmenlerin bilgilerini artırması hedeflenmektedir. Çeşitli festivaller, eğitim organizasyonları ve yarışmalar organize edilmektedir. Ülkemiz de bu organizasyona dahildir.
Türkiye'de STEM eğitimi
Ülkemizde bu konuda hazırlanmış bir eylem planı yoktur fakat STEM’in güçlendirilmesine yönelik amaçlar farklı planlara dahil edilmektedir. Teknoloji ve Tasarım dersi kapsamında 7. ve 8. Sınıf seviyelerinde gerçekleştirilen çalışmaların STEM’e yönelik olduğu söylenmektedir. Türkiye 2014 yılında Avrupa Okul Ağı projesi Scientix’e dahil oldu. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (YEĞİTEK) bu projedeki çalışmaları yürütmektedir. YEĞİTEK 2016 yılında STEM Raporu adlı bir rapor yayınlayarak dünyada ve ülkemizde STEM eğitiminin durumu ve yapılması gerekenleri raporlamış oldu.
STEM Eğitimi ve Okul Dışı Öğrenme
Okul dışında da STEM eğitim modeline destek. Özellikle laboratuvar, deneyimli öğretmen eksiği yaşanan okulların öğrencileri okul dışında desteklenebilir. Bilim merkezleri bu konuda önemli bir ihtiyacı karşılayabiliyor, stem etkinlikleri için gereken imkanları barındırabiliyorlar. Ayrıca STEM ve bağlantılı eğitim konularına odaklanmış eğitim merkezleri de imkanlar sunmaktadır.
STEM ve Kodlama
Kodlama günümüz dünyası için önemli ve temel beceriler arasındadır. Özellikle bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanında çok ihtiyaç duyulmaktadır. Tüm ülkelerde bu beceriye sahip insanlara olan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Kodlama eğitimi sadece bilgisayar bilimleri dersleriyle sınırlı bırakılamaz, farklı eğitim seviyelerinde ve farklı konular çerçevesinde öğretilebilmektedir.
STEM ve Robotik
Robotik çalışmaları STEM’in temel konularının pek çoğunu barındıran bir doğaya sahiptir. Robotik hem başlangıç seviyesindeki hem de ileri seviyedeki öğrencilerin ilgisini çekebilecek düzeyde unsurlar içermektedir. Eğlenceli bir aktivite olması sayesinde öğrencilerin dikkatini çekip mühendislik, bilim, teknoloji ve matematik bilgilerini artırmalarını sağlar. Bu konulardaki bilgilerin kullanılıp somut sonuçlar elde edilebilmesi öğrencilerin motivasyonlarını artırmaktadır. Robotik eğitimi ile mühendisliğin temelleri, teknolojinin temel prensipleri, mekanik sistemler ve malzeme, elektronik sistemler, progamlamanın temelleri, takım çalışması ve liderlik becerileri gibi pek çok alanda faydalar sağlanabilmektedir.
Bilimin Çakıl Taşları ve STEM Eğitimi
Biz STEM’in temel prensiplerini özümsemiş, ilgili becerileri kazanmış öğrencilerin yetiştirilmesinin önemine derinden inanan bir eğitim kurumuyuz. Okul öncesi eğitim yaş grubundan liseye kadar farklı gruplardaki öğrencilere yönelik olarak STEM konseptine uygun eğitimler veriyoruz. Ekibimizde NASA’da STEM eğitmeni eğitimi almış yetkin eğitmen ve konularında uzman ve deneyimli eğitmenlerimiz bulunmaktadır.
STEM’le bağlantılı olarak fen, kodlama, robotik ve otomasyon eğitimlerini içeren haftasonu kış okulu eğitimi sağlıyoruz. Ayrıca STEAM(ya da STEM+A) konseptine uygun olacak şekilde destekleyici dersleri de eğitim programımıza dahil ediyoruz.
STEM’in temel amaçlarından birisi olan çözüm üretip hayata geçirmek prensibine uygun şekilde proje yarışmalarına katılıyoruz. Öğrencilerimiz bu ulusal ve uluslar arası yarışmalarda deneyimler ve başarılar kazanıyor.
Okul dışı ortamlarda STEM eğitim ve faaliyetlerinin öneminin farkında olarak çeşitli eğitimler organize ediyoruz; NASA’da eğitim, Chicago Fermilab parçacık fiziği laboratuvarı tanıtım ve eğitim organizasyonu, çeşitli bilim merkezi ve müzelerde etkileşimli eğitimler ve deneyler bunların bazıları olarak sayılabilir.
STEM Ne Demek? STEM Eğitimi Nedir?
STEM Ne Demek?
STEM, bilim (science), teknoloji (technology), mühendislik (engineering) ve matematiğin (math) baş harflerinin kısaltmasıdır.
STEM, akademik kavramların gerçek dünya dersleriyle birleştirildiği, öğrenmeye yönelik disiplinler arası bir yaklaşımdır. Öğrenciler bilim, teknoloji, mühendislik ve matematiği sınıf ve gerçek dünya arasında bağlantı kuran bağlamlarda uygularlar. Tüm bu alanlarda yetkin bireyler yetiştirmeyi amaçlayan STEM, okul öncesi çağdan lisansüstü öğrenim çağına kadar, gerek müfredat dâhilinde, gerekse müfredat dışı şekilde uygulanabilen bir yaklaşımdır.
STEM Eğitimi Nedir?
STEM eğitimi, öğrencilerin bilimi anlama ve uygulama şekillerini geliştirmek için tasarlanan Yeni Nesil Bilim Standartları ile vurgulanmaktadır. STEM eğitimi tipik olarak sınıfta proje tabanlı öğrenmeye odaklanır. Projeler ve etkinlikler, bilimin uygulanmasını vurgulamak ve öğrencileri gelecekteki derslere hazırlamak için teknolojiyi içerir.
Günümüz dünyasında küresel ölçekteki rekabette var olmak isteyen ülkelerin, ekonomik problemlerin üstesinden gelebilmeleri için yenilikçi bir anlayışla büyüme politikalarını benimsemesi ve bu doğrultuda katma değer sağlayacak iş fırsatları yaratmaları gerekmektedir. STEM eğitimi, bireylerin disiplinlere yönelik edindiği bilgi ve becerileri pratik uygulamalarla kullanmalarını ve günlük hayat problemlerinin çözümüne dâhil etmeyi amaçlamaktadır. Yenilikçi bir anlayışla, öğrencilerin eleştirel düşünme, problem çözme, bilimsel okuryazarlık gibi yeterliklerini geliştirmeyi amaçlayan STEM eğitimi, bireylerin disiplinler arasındaki doğal ilişkileri fark ederek, disiplinlere yönelik bilgi ve becerilerini geliştirmekte ve bireyleri bilgiye dayalı bir ekonomiye hazırlamaktadır.
STEM Eğitimi Neden Önemlidir?
STEM eğitiminin önemi, toplumun teknolojik ve bilimsel ilerlemelerine bağlıdır. Amerika’da yer alan Ulusal Bilim Vakfı (The National Science Foundation), öğrencilerin bilgi odaklı çağda başarılı olabilmeleri için STEM konularında güçlü bir temele ihtiyaç duyacaklarını savunuyor.
STEM eğitiminin uygulanması, her öğrenciye yaratıcılığını kullanma ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirme gücü verir. STEM eğitimi her yaştan ve geçmişten öğrenciler için geniş bir alanı kapsar.
Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna veya benzer sorunlara sahip öğrenciler, robotik veya bilgisayar programlama projelerini içeren uzun ve karmaşık görevleri tamamlama yeteneği gibi STEM eğitiminin sağlayacağı faydalardan yararlanabilir. STEM eğitimi bu öğrenciler için çok uygun bir ortam olan ve yaratıcı düşünmeye teşvik eden uygulamalı etkinlikleri içermektedir.
STEM eğitiminin çocuklar üzerindeki yararı şunlardır;
Problem çözme becerilerini geliştirir
Çocukların bir ders kitabından ezberlemek yerine kavramları pratik bir şekilde anlamalarını sağlar
Yaratıcılığı ve yenilikçi becerileri geliştirir
Kararlılığı teşvik eder
Çocukların engellerle karşılaştıklarında direnç geliştirmelerine izin verir ve onlara başarısız olmayı da öğretir
Alışılmışın dışında ve yaratıcı düşünceyi geliştirir
Sosyal işbirliğine ve ekip çalışmasına teşvik eder
Türkiye’de STEM Eğitimi ve Bilim Merkezleri
Okul dışı eğitimde Bilim Merkezleri önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle okullardaki laboratuvar imkânlarının kısıtlı olması gibi etkenler bilim merkezlerinde okul dışı öğrenmenin neden önemli olduğu hakkında ipuçları vermektedir. Böylece Bilim Merkezleri okullardaki donanımsal eksiklikten kaynaklanan STEM eğitimi engelini aşmak için önemli bir role sahiptir.
Türkiye'deki Bilim Merkezleri açısından 2015 yılı önemli bir dönüm noktası olmuştur ve bu zamandan sonra TÜBİTAK ve Belediyelerin Bilim Merkezlerine aktif destekleri artmıştır.
STEM nedir dediğimizde aldığımız Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik cevabı aslında geleceği şekillendirecek yetkin bireyleri ifade etmektedir. Her ile bir bilim merkezi ve bilim merkezlerinin daha etkin çalışabilmesi için en az 10 yıl daha desteğin devam etmesinin önemli olduğunun altı çizilmektedir.
Dünya'daki örneklere baktığımız zaman, pek çok bilim merkezi faal olarak STEM eğitimi vermektedir. Genel olarak küresel çapta yaklaşık olarak 3000 kadar bilim merkezi bulunmaktadır. Bilim merkezleri ilk olarak 1600'lü yıllarda gelişmeye başlamıştır. Günümüzde genel olarak iki çeşit olarak gruplandırabilmek mümkündür. Birinci grup daha çok müze yaklaşımındayken ikinci grup daha çok yaparak ve yaşayarak öğrenme alanı sunan bir yaklaşımdadır.
Çocuğunuzu STEM Eğitimi için Nasıl Hazırlamalısınız?
Çocuklarınıza internet sayesinde, masaüstü veya dizüstü bilgisayar, mobil cihaz veya tablet kullanarak bilgiye nasıl erişebileceklerini gösterin. Aynı zamanda internette güvenilir ve doğrulanmış bilgi kaynaklarını nasıl bulacaklarını da öğretin. Çocuğunuzu STEM eğitimi için hazırlamak için aşağıdaki yöntemleri deneyebilirsiniz.
Sorularla meydan okuyun: Çocuğunuzun sorularını her seferinde hemen yanıtlamak yerine soruyu onlara yöneltmeyi deneyin. Bu onların düşüncelerine meydan okuyacak ve kendileri için bir çözüm bulmaları için onları cesaretlendirecektir.
Soru sormaya teşvik edin: Çocuklarınızı herhangi bir şey yapmaya "zorlayacaksanız", daha fazla soru sormanız gerekir. Sorular ne kadar aptalca görünürse görünsün, korkmalarına veya soru sormaktan çekinmelerine izin vermeyin. Sorular, buluşlara ve yeniliğe açılan kapıdır.
Başarısız olmalarına izin verin: Başarısızlık öğrenmenin bir parçasıdır. Başarısızlığa odaklanmayın, başarısızlıklarından öğrenmeye nasıl odaklanacaklarını öğretin.
Birlikte yemek yapın: Yemek yapmak ilk bakışta pek bilimsel gelmeyebilir; ancak kimyanın en basit ve en saf şeklidir. İyi bir aşçı olmasanız bile çocuğunuzu gözetiminiz altında yemek pişirmeye teşvik edebilirsiniz.
Doğada zaman geçirin: Doğa, tüm bilimlerin anasıdır ve çocukların merakını tetiklemenin çok iyi bir yoludur. Doğada vakit geçirmek aynı zamanda çocukların evrenin ve doğanın genişliğini fark etmelerine yardımcı olur.
Okumaya teşvik edin: Merakını veya sorularını ifade etme yeteneği olmayan bir çocuk veya kişi, doğru soruları soramaz veya bulduğu cevapları anlamlandıramaz. Dil, insanın ilerlemesinin zirvesidir ve her şeyden önce itici güçtür. Yalnızca bilim hakkında değil, herhangi bir şey hakkında okumak, dil yeteneklerini geliştirecek, yeni kavramları ve gerçekleri daha hızlı kavramalarına yardımcı olacaktır.
Onları teknolojiye dâhil edin: Teknoloji, tüm yaşamlarımıza büyük ölçüde dâhil olan ve sürekli değişen bir araçtır. Teknolojinin korkulacak veya takıntılı olmayacak bir şey olduğunu, sadece bize yardım edecek bir araç olduğunu anlamalarına izin verin.
Oyun oynamalarına izin verin: Oyun oynamak, bir çocuğun beyninin gelişiminde çok önemlidir. Ayrıca, onları entelektüel düşüncelerini geliştiren eğitici veya akıl oyunları oynamaya teşvik edebilirsiniz.
STEM Eğitimiyle Elde Edilen Beceriler Nelerdir?
Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) eğitimi, gelecek nesilleri kariyerlerinde başarılı olmaları için hazırlamaya önem verir. STEM eğitiminden kazanılan beceriler, STEM alanlarında başarılı olmak için gerekli olanların ötesine geçerek, herhangi bir sektöre giren çeşitli ilgi alanlarına sahip çocukları, başarılı olmalarını sağlayan değerli becerilere sahip olmaya hazırlar.
21. yüzyıl becerileri, medya ve teknoloji okuryazarlığı, üretkenlik, sosyal beceriler, iletişim ve esneklik içerir. STEM eğitimi aracılığıyla edinilen diğer beceriler arasında problem çözme, eleştirel düşünme, yaratıcılık, merak, karar verme, liderlik, girişimcilik, başarısızlığı kabul etme ve daha fazlası yer alır. Çocuklar tarafından düşünülen gelecekteki kariyer yolu ne olursa olsun, bu beceriler onları yenilikçi olmaya hazırlamak için önem taşır.
STEM Eğitimi Sayesinde Gelecek Nesilleri Yenilikçi Olmaya Hazırlama
STEM temelli eğitim, çocuklara fen ve matematik kavramlarından daha fazlasını öğretir. Gerçek dünya uygulamalarıyla uygulamalı öğrenmeye odaklanma, yaratıcılık ve 21. yüzyıl becerileri dâhil olmak üzere çeşitli beceri setlerinin geliştirilmesine yardımcı olur.
Bugünün çocuklarını yarının yenilikçileri ve mucitleri olmaya hazırlamak STEM eğitim programları ile başlar. Yaz kampları ve okul sonrası programlar geleneksel öğrenim sisteminin yanında yenilikçi bir zihin geliştirmek için gerekli olan uygulamalı deneyime ve gerçek dünya uygulamasına öncelik vermek için fırsat sunar.
